HAYVAN HAKLARI

– Günümüz dünyasında insanların yaşamasına bağlı olarak doğal alanlar daralmakta ve el değmemiş bölgelerin sayısı gittikçe azalmaktadır. Bunun sonucunda da doğal ortamlarında yaşayan canlılarla, insanlar sürekli olarak karşılaşmaktadır. Bu sebeptendir ki doğal ortamlarında hayatlarını devam ettiren hayvanlar sokak hayvanları olarak isimlendirilmiştir. Ülkemizde de sokak hayvanları 5199 sayılı kanunla koruma altındadır.

5199 SAYILI KANUNUN GENEL HÜKÜMLERİ NELERDİR?

– Madde 4’te belirtilen hayvanların korunmasına ve rahat yaşamalarına ilişkin temel ilkeler şunlardır.

1)Bütün hayvanlar eşit doğar ve bu Kanun hükümleri çerçevesinde yaşama hakkına sahiptir.

2)Evcil hayvanlar, türüne özgü hayat şartları içinde yaşama özgürlüğüne sahiptir. Sahipsiz hayvanların da, sahipli hayvanlar gibi yaşamları desteklenmelidir.

3)Hayvanların korunması, gözetilmesi, bakımı ve kötü muamelelerden uzak tutulması için gerekli önlemler alınmalıdır.

4)Hiçbir maddî kazanç ve menfaat amacı gütmeksizin, sadece insanî ve vicdanî sorumluluklarla, sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanlara bakan veya bakmak isteyen ve bu Kanunda öngörülen koşulları taşıyan gerçek ve tüzel kişilerin teşviki ve bu kapsamda eşgüdüm sağlanması esastır.

5)Nesli yok olma tehlikesi altında bulunan tür ve bunların yaşama ortamlarının korunması esastır.

6)Yabani hayvanların yaşama ortamlarından koparılmaması, doğada serbestçe yaşayan bir hayvanın yakalanıp özgürlükten yoksun bırakılmaması esastır.

7)Hayvanların korunması ve rahat yaşamalarının sağlanmasında; insanlarla diğer hayvanların hijyen, sağlık ve güvenlikleri de dikkate alınmalıdır.

8)Hayvanların türüne özgü şartlarda bakılması, beslenmesi, barındırılma ve taşınması esastır.

9)Hayvanları taşıyan ve taşıtanlar onları türüne ve özelliğine uygun ortam ve şartlarda taşımalı, taşıma sırasında beslemeli ve bakımını yapmalıdırlar.

10)Yerel yönetimlerin, gönüllü kuruluşlarla işbirliği içerisinde, sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması için hayvan bakımevleri ve hastaneler kurarak onların bakımlarını ve tedavilerini sağlamaları ve eğitim çalışmaları yapmaları esastır.

11)Kontrolsüz üremeyi önlemek amacıyla, toplu yaşanan yerlerde beslenen ve barındırılan kedi ve köpeklerin sahiplerince kısırlaştırılması esastır. Bununla birlikte, söz konusu hayvanlarını yavrulatmak isteyenler, doğacak yavruları belediyece kayıt altına aldırarak bakmakla ve/veya dağıtımını yapmakla yükümlüdür.

5199 SAYILI KANUN HANGİ HAYVANLARI KAPSAR?

1)Evcil hayvan: İnsan tarafından kültüre alınmış ve eğitilmiş hayvanları,

2)Sahipsiz hayvan: Barınacak yeri olmayan veya sahibinin ya da koruyucusunun ev ve arazisinin sınırları dışında bulunan ve herhangi bir sahip veya koruyucunun kontrolü ya da doğrudan denetimi altında bulunmayan evcil hayvanları,

3)Güçten düşmüş hayvan: Bulaşıcı ve salgın hayvan hastalıkları haricinde yaşlanma, sakatlanma, yaralanma ve hastalanma gibi çeşitli nedenlerle fizikî olarak iş yapabilme yeteneğini kaybetmiş binek ve yük hayvanlarını,

4)Yabani hayvan: Doğada serbest yaşayan evcilleştirilmemiş ve kültüre alınmamış omurgalı ve omurgasız hayvanları,

5)Ev ve süs hayvanı: İnsan tarafından özellikle evde, işyerlerinde ya da arazisinde özel zevk ve refakat amacıyla muhafaza edilen veya edilmesi tasarlanan bakımı ve sorumluluğu sahiplerince üstlenilen her türlü hayvanı,

6)Kontrollü hayvan: Bir kişi, kuruluş, kurum ya da tüzel kişilik tarafından sahiplenilen, bakımı, aşıları, periyodik sağlık kontrolleri yapılan işaretlenmiş kayıt altındaki ev ve süs hayvanlarını

5199 SAYILI KANUN GEREĞİNCE HAYVANLARI SAHİPLENEN KİŞİLER NELER YAPMALIDIR?

– Bir hayvanı, bakımının gerektirdiği yaygın eğitim programına katılarak sahiplenen veya ona bakan kişi, hayvanı barındırmak, hayvanın türüne ve üreme yöntemine uygun olan etolojik ihtiyaçlarını temin etmek, sağlığına dikkat etmek, insan, hayvan ve çevre sağlığı açısından gerekli tüm önlemleri almakla yükümlüdür.

Hayvan sahipleri, sahip oldukları hayvanlardan kaynaklanan çevre kirliliğini ve insanlara verilebilecek zarar ve rahatsızlıkları önleyici tedbirleri almakla yükümlü olup; zamanında ve yeterli seviyede tedbir alınmamasından kaynaklanan zararları tazmin etmek zorundadırlar.

Ev ve süs hayvanı satan kişiler, bu hayvanların bakımı ve korunması ile ilgili olarak yerel yönetimler tarafından düzenlenen eğitim programlarına katılarak sertifika almakla yükümlüdürler.

Ev ve süs hayvanı ve kontrollü hayvanları bulundurma ve sahiplenme şartları, hayvan bakımı konularında verilecek eğitim ile ilgili usul ve esaslar ile sahiplenilerek bakılan hayvanların çevreye verecekleri zarar ve rahatsızlıkları önleyici tedbirler, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile eşgüdüm sağlanmak suretiyle, İçişleri Bakanlığı ve ilgili kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Ticarî amaç güdülmeden bilhassa ev ve bahçesi içerisinde bakılan ev ve süs hayvanları sahiplerinin borcundan dolayı haczedilemezler.

Ev ve süs hayvanlarının üretimini ve ticaretini yapanlar, hayvanları sahiplenen ve onu üretmek için seçenler annenin ve yavrularının sağlığını tehlikeye atmamak için gerekli anatomik, fizyolojik ve davranış karakteristikleri ile ilgili önlemleri almakla yükümlüdür.

Ev ve süs hayvanları ile kontrollü hayvanlardan, doğal yaşama ortamlarına tekrar uyum sağlayamayacak durumda olanlar terk edilemez; beslenemeyeceği ve iklimine uyum sağlayamayacağı ortama bırakılamaz. Ancak, yeniden sahiplendirme yapılabilir ya da hayvan bakımevlerine teslim edilebilir.

KANUN GEREĞİNCE HAYVAN TİCARETİ NASIL OLMALIDIR?

– Satılırken; hayvanların sağlıklarının iyi, barındırıldıkları yerin temiz ve sağlık şartlarına uygun olması zorunludur.

Çiftlik hayvanlarının bakımı, beslenmesi, nakliyesi ve kesimi esnasında hayvanların refahı ve güvenliğinin sağlanması hususundaki düzenlemeler Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Yabani hayvanların ticaretine ilişkin düzenlemeler Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Ev ve süs hayvanlarının üretimini ve ticaretini yapanlar, annenin ve yavrularının sağlığını tehlikeye atmamak için gerekli anatomik, fizyolojik ve davranış karakteristikleri ile ilgili önlemleri almakla yükümlüdür.

Hayvanların ticarî amaçla film çekimi ve reklam için kullanılması ile ilgili hususlar izne tâbidir. Bu izne ait usul ve esaslar ilgili kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Bir hayvan; acı, ıstırap ya da zarar görecek şekilde, film çekimi, gösteri, reklam ve benzeri işler için kullanılamaz.

Deney hayvanlarının ithalat ve ihracatı izne tâbidir. Bu izin, Bakanlığın görüşü alınarak Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca verilir.

Hasta, sakat ve yaşlı durumda bulunan veya iyileşemeyecek derecede ağrısı veya acısı olan bir hayvanı usulüne uygun kesmek ya da ağrısız öldürme amacından başka bir amaçla birine devretmek, satmak veya almak yasaktır.

– Hayvanlar, doğal kapasitesini veya gücünü aşacak şekilde veya yaralanmasına, gereksiz acı çekmesine, kötü alışkanlıklara özendirilmesine neden olacak yöntemlerle eğitilemez.

Hayvanları başka bir canlı hayvanla dövüştürmek yasaktır. Folklorik amaca yönelik, şiddet içermeyen geleneksel gösteriler, Bakanlığın uygun görüşü alınarak il hayvanları koruma kurullarından izin alınmak suretiyle düzenlenebilir.

 

HAYVAN BARINAKLARININ GÖREVİ NEDİR?

– Bir barınak, fizyolojik ve psikolojik olarak sağlıklı olmayan sokak hayvanlarını Veteriner Hekim kontrolü altında fizyolojik ve psikolojik açıdan sağlığına kavuşturulana dek bakmalı ve sağlığına kavuşturulan sokak hayvanlarını işaretledikten sonra alındıkları bölgeye geri bırakmalıdır.

– Toplum ve diğer sokak hayvanlarının sağlığını tehlikeye sokacak ve bu hayvanın acı çekmesine neden olacak hastalıklar taşıyan yada yaşamını devam ettiremeyecek kadar zarar gören sokak hayvanlarının refah düzeyleri dikkate alınarak Veteriner Hekim kontrolü altında uygun şekilde hayatına son verilmesi hayvan barınaklarının görevleri arasındadır.

– Barınaklarda bulunan ve sağlık açısından sorun teşkil etmeyen hayvanları sahiplendirmekte görevleri arasındadır.

– Hiçbir barınak kuruluşuna hayvanların öldürülmesi, uyuşturulması yada katledilmesi gibi istemlerde bulunulamalı ve teklif dahi edilmemelidir.

BİR HAYVANA ARACINIZLA ÇARPTIĞINIZDA NE YAPMALISINIZ?

– Günümüzde araç yoğunluğuna bağlı şekillenen hayvan ölümlerinin önüne geçilmelidir. Aracınızla bir hayvana çarptığınızda, çarptığınız hayvanı en yakın Veteriner Kliniği yada hayvan hastanesine bir an önce yetiştirerek gerekli müdahaleleri yaptırmalısınız. Kanunda böyle bir yüküm olmamakla birlikte vicdani açıdan insanların bu bir sorumluluğudur. Araç sigortanız kaza sonucu oluşan muayene ve tedavi ücretlerini karşılamaktadır.

-4 Nisan Sokak Hayvanları günü şimdiden kutlu olsun. 🙂

vetbey

Kurucu Üye, Gönüllü Yazar, Forum Moderatörü, Veteriner Hekim (veterinarian) Lisans öğrencisi, yaş 24, Kastamonu

YAYINLANAN YAZILARI

Sosyal Medyada Takip Et
LinkedIn

Yazar: vetbey

Kurucu Üye, Gönüllü Yazar, Forum Moderatörü, Veteriner Hekim (veterinarian) Lisans öğrencisi, yaş 24, Kastamonu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir